على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2472

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

غشمشك ( qac - mock ) ا . پ . گياهى كه در مشك آميخته مىكنند . غشمشم ( qacamcam ) ا . ع . مرد خود راى دلير كه در هر كارى كه مىكند گردن خود را راست دارد و از دليرى خود خشنود باشد . و مرد بىباك و بىپروا . و مرد ثابت و محكم و خود سر و گستاخ و سركش . غشمشمة ( qacamcamat ) و غشمشمية ( qacamcamiyyat ) ا . ع . دليرى و رسائى در كار . يق : انه لذو غشمشمة و ذو غشمشمية . غشمير ( qecmir ) ا . ع . شدت و سختى . يق : اخذه بالغشمير : گرفت او را به سختى . غشن ( qacn ) م . ع . غشنه بالعصا غشنا ( از باب ضرب ) : زد او را بعصا . و غشن فلانا بالسيف : زد فلان را بشمشير . غشو ( qacv ) ا . ع . ميوهء درخت كنار . غشو ( qacv ) م . ع . غشاه غشوا ( از باب نصر ) : آمد نزديك وى . غشواء ( qacv ' ) ص . ع . مؤنث اغشى يعنى اسب مادهء سپيد سر . و عنز غشواء : بزى كه سپيدى روى وى را بپوشاند . غشواء ( qacva ' ) ا . ع . نام اسب ماديانى . غشوة ( qacvat ) و ( qecvat ) و ( qocvat ) ا . ع . پرده و پوشش . غشوم ( qacum ) ص . ع . ستمگار . و الحرب غشوم : جنگ ستمگار است زيرا كه بجانى و غير جانى هر دو بر مىخورد . الحديث : سلطان غشوم خير من فتنة تدوم . غشون ( qoccuna ) ع . ج . غش . غشه ( qeceh ) ا . پ . برگ نى . غشى ( qacy ) ا . ع . اغما و بيهوشى . غشى ( qacy ) و ( qocy ) م . ع . غشى ( مجهولا ) غشيا و غشيا و غشيانا . مر . غشيان . غشيات ( qacay t ) ع . ج . غشية . غشيان ( qecy n ) ا . ع . مجامعت . غشيان ( qecy n ) م . ع . غشى فلانة غشيانا ( از باب سمع ) : مجامعت كرد فلان زن را . غشيان ( qacay n ) م . ع . غشى ( مجهولا ) غشيا و غشيا و غشية و غشيانا ( از باب سمع ) : بيهوش گرديد و رفت از وى حس و حركت . و غشيه الامر : فرو گرفت او را كار . و غشيه بالسوط : زد او را بتازيانه . و غشى فلانا : آمد نزديك فلان و يا آمد فلان را از بالا . غشية ( qacyat ) ا . ع . بيهوشى . و يك دفعه بىهوشى . ج : غشيات . غشية ( qecyat ) ا . ع . نوع بيهوشى . و هيئت بيهوشى . غشية ( qocyat ) ا . ع . پوشش . و يرده . غشيم ( qacim ) ص . ع . ساده و بىآميزش . و به آسانى و سهولت فريفته شده . غصاب ( qoss b ) ع . ج . غاصب . غصان ( qass n ) ص . ع . آنكه در گلوى وى چيزى درماند . غصب ( qasb ) ص . ع . مغضوب و آنچه بستم و قهر ستانده شود ( وصف بالمصدر ) . غصب ( qasb ) م . ع . غصب الشيئ غصبا ( از باب ضرب ) : بستم و قهر و ظلم گرفت آن چيز را . و غضب ماله : غصب كرد و بستم گرفت مال او را . و كذا : غصبه منه و عليه . و غصب فلانا على الشيئ : چيره كرد فلان را بر آن چيز . و غصب الجلد : خراشيد پوست را و بركند موى آن را بىدباغت . و غصب الرجل المراة نفسها : چيرگى كرد آن مرد بر آن زن . غصب ( qasb ) ص . پ . مأخوذ از تازى - هر چيز بستم و زور گرفته شده . و هر مالى كه بناحق در تصرف كسى باشد و از آن ديگرى بود . و غصب كردن : مال كسى را بناحق و بظلم و ستم گرفتن و تصرف مالكانه در آن كردن . غصة ( qossat ) ا . ع . اندوه گلوگير . ج : غصص . و آنچه در پهناى گلو درماند . و قوله تعالى : وَ طَعاماً ذا غُصَّةٍ وَ عَذاباً أَلِيماً . و ذو الغصة : لقب حصين بن يزيد صحابى كه در گلوى وى گرفتگى بود و كلام را آشكارا و درست گفتن نتوانست و صد سال زندگانى كرد . و نيز لقب عامر بن اصلع . غصص ( qasas ) م . ع . غصص غصصا ( از باب سمع و فتح ) : درماند در گلوى او طعام و جز آن . غصص ( qosas ) ع . ج . غصة . غصغص ( qasqas ) ا . ع . نام گياهى . غصلب ( qoslob ) ا . ع . بلند بالاى مضطرب خلقت . غصلجة ( qaslajat ) م . ع . نمك و ديگ افزار نا انداختن در گوشت و خوب ناپختن آن را . غصلقة ( qaslaqat ) م . ع . غصلجة . غصن ( qasn ) م . ع . غصن فلانا عن حاجته ( از باب نصر ) : باز داشت فلان را از حاجت خود و بند نمود آن حاجت را . و غصنه : بريد آن را . و غصن الغصن : كشيد آن شاخه را بسوى خود . و غصن الشيئ : گرفت آن چيز را . و غصن العنقود : بسيار دانه گرديد آن خوشه . غصن ( qosn ) ا . ع . شاخهء درخت . و شاخهء درخت كه بر شاخ ديگر برآيد . ج : اغصان و غصون و غصنة . و ابو الغصن : كنيهء دجين بن ثابت ملقب بحجى كه در حماقت به دو مثل زنند . غصنة ( qosnat ) ا . ع . شاخهء خرد از درخت .